AI ફ્રોડથી કેવી રીતે બચવું (2026–2027): AI વોઇસ ક્લોનિંગ, ડીપફેક વિડીયો કોલ, ડિજિટલ અરેસ્ટ અને UPI સ્કેમ પ્રોટેક્શન ગાઇડ

ગુનેગારો સોશિયલ મીડિયામાંથી તમારા દીકરા, દીકરી કે સંબંધીનો ૫ સેકન્ડનો અવાજ ચોરીને તેના જ અવાજમાં કોલ કરે છે. તેઓ કહે છે કે મોટો અકસ્માત થયો છે અથવા પોલીસ પકડી ગઈ છે અને તાત્કાલિક જામીન માટે પૈસા માંગે છે.

1. ઠગ ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ કે યુટ્યુબ પરથી સંબંધીનો અવાજ મેળવે છે.
2. તેઓ સોશિયલ મીડિયા પરથી જાણી લે છે કે દીકરો કે દીકરી બહારગામ કે વિદેશમાં ભણે છે.
3. AI વોઇસ ક્લોનિંગથી રડતો અને ડરેલો અવાજ તૈયાર કરાય છે.
4. પછી કોઈ નકલી પોલીસવાળો કે વકીલ ફોન લઈને ૧૫ મિનિટમાં UPI દ્વારા પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની ધમકી આપે છે.

• ✕અતિશય ઉતાવળ અને ૧૦-૧૫ મિનિટમાં જ પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાનું દબાણ.
• ✕ફોન કાપવા, કોઈ સગાને પૂછવા કે વિચારવાનો સમય આપવાની ચોખ્ખી ના પાડવી.
• ✕અજાણ્યા નંબર પરથી કોલ આવવો અને કહેવું કે "મારો ફોન તૂટી ગયો છે કે પોલીસે જપ્ત કર્યો છે".
• ✕રડતો અવાજ તરત જ કોઈ "ઇન્સ્પેક્ટર" કે "વકીલ" ને ફોન સોંપી દે છે જેથી લાંબી વાતચીત ન થાય.
• ✕પૈસા કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિગત UPI આઈડી કે બેંક ખાતામાં માંગવા.

• ✓તરત જ પરિવારનો "સિક્રેટ ફેમિલી કોડવર્ડ" પૂછો. જો સામેવાળો જવાબ ન આપી શકે કે ગુસ્સે થાય, તો તરત ફોન કાપી નાખો.
• ✓એવો અંગત સવાલ પૂછો જે સોશિયલ મીડિયા પર ન હોય: "તારી નાનીના ગામનું નામ શું છે?" અથવા "ગયા રવિવારે ઘરમાં શું બન્યું હતું?"
• ✓તરત જ કોલ કાપો અને તમારા સંતાનના અસલ નંબર પર સામાન્ય મોબાઈલ કોલ (સિમ કોલ) કરો, ઈન્ટરનેટ કોલ નહીં.
• ✓તેના રૂમમેટ, હોસ્ટેલ વોર્ડન કે મિત્રોને ફોન કરીને તેની સાચી સ્થિતિ જાણી લો.

• 🔒આજે જ તમારા પરિવાર સાથે એક ગુપ્ત "ઇમરજન્સી કોડવર્ડ" નક્કી કરો, જે ક્યારેય વોટ્સએપ કે ઈમેલમાં ન લખવો.
• 🔒સોશિયલ મીડિયા પ્રોફાઈલ પ્રાઈવેટ રાખો; બાળકોના જાહેર વિડીયોમાં લાંબો અને સ્પષ્ટ અવાજ મૂકવાનું ટાળો.
• 🔒ઘરના વડીલોને ખાસ સમજાવો: જ્યારે પણ કોઈ રડતો રડતો પૈસા માંગે, પહેલાં ફોન કાપીને સામેથી કોલ કરવો ફરજિયાત છે.

• !તાત્કાલિક ૧૯૩૦ (રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઇન) ડાયલ કરો જેથી પહેલા ૧ કલાક (ગોલ્ડન અવર) માં સામેવાળાનું ખાતું ફ્રીઝ થઈ શકે.
• !તમારી બેંકનો સંપર્ક કરીને છેતરપિંડીવાળા ટ્રાન્ઝેક્શન પર રોક (Lien) લગાવવાની લેખિત અરજી આપો.
• !cybercrime.gov.in પર બેંક સ્ટેટમેન્ટ, UTR નંબર અને કોલ રેકોર્ડ સાથે સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવો.

ગુનેગારો વિડીયો કોલ (સ્કાયપે, ઝૂમ, વોટ્સએપ) માં રીયલ-ટાઇમ ડીપફેક સોફ્ટવેરથી સંબંધી કે કંપનીના બોસનો ચહેરો લગાવીને લાઈવ વાત કરે છે અને તાત્કાલિક પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા આદેશ આપે છે.

1. ઠગ સોશિયલ મીડિયા કે યુટ્યુબ પરથી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા વિડીયો અને ફોટા ભેગા કરે છે.
2. રીયલ-ટાઇમ ફેસ સ્વેપિંગથી વેબકેમ સામે બેઠેલો ઠગ પોતાના ચહેરા પર બોસ કે સંબંધીનો ચહેરો લાઈવ ચડાવી લે છે.
3. કોલને જાણીજોઈને ૩૦-૪૦ સેકન્ડનો રખાય છે અને "ખરાબ નેટવર્ક" નું બહાનું કાઢીને તરત પૈસા મોકલવા કહે છે.

• ✕કોલ ખૂબ ટૂંકો હોવો અને ચહેરો બતાવ્યા પછી તરત ટેક્સ્ટ મેસેજ પર આવી જવું.
• ✕ચહેરાના કિનારે, જડબા કે ગળા પાસે પિક્સેલ ફાટવા, આંખોની પલકો ન ઝપકવી કે ચહેરો રોબોટ જેવો લાગવો.
• ✕જ્યારે બોલનાર પોતાના ચહેરા આગળ હાથ લાવે, ત્યારે ચહેરો અચાનક બગડી જવો કે ધૂંધળો થવો.
• ✕કંપનીના નિયમો અને ડ્યુઅલ સાઇનિંગ પ્રક્રિયાને બાયપાસ કરવાનું દબાણ.

• ✓કોલરને લાઈવ ટેસ્ટ કરવા કહો: "તમારો ચહેરો ૯૦ ડિગ્રી ડાબી તરફ ફેરવો" અથવા "નાક આગળ હાથ હલાવો". ડીપફેક સોફ્ટવેર આમ કરવાથી તરત પકડાઈ જાય છે.
• ✓કોલ કાપીને તે અધિકારીના સત્તાવાર ટેલિફોન એક્સટેન્શન પર કોલ કરીને ખાતરી કરો.

• 🔒કંપનીમાં કડક નીતિ બનાવો: ફક્ત વિડીયો કોલ જોઈને ક્યારેય કોઈપણ બેંક ખાતામાં પૈસા ટ્રાન્સફર ન કરવા.
• 🔒કર્મચારીઓને ડીપફેકના ટેકનિકલ લક્ષણો ઓળખવાની તાલીમ આપો.

• !કંપનીના આઈટી સિક્યોરિટી અને બેંકના ટ્રેઝરી વિભાગને જાણ કરીને વાયર ટ્રાન્સફર રિકોલ કરાવો.
• !CERT-In (cert-in.org.in) ને સાયબર ઘટનાનો રિપોર્ટ ૬ કલાકમાં મોકલો.
• !cybercrime.gov.in પર કેસ નોંધાવો.

ઠગ પોતાને પોલીસ કમિશનર, સીબીઆઈ, નાર્કોટિક્સ બ્યુરો (NCB), ઈડી કે કસ્ટમ્સ ઓફિસર ગણાવીને વિડીયો કોલ કરે છે. તેઓ દાવો કરે છે કે તમારા આધાર કાર્ડ પરથી મોકલાયેલા પાર્સલમાં ડ્રગ્સ કે પાસપોર્ટ મળ્યા છે, તમને "ડિજિટલ અરેસ્ટ" માં રાખવામાં આવ્યા છે અને તમારા બેંક ખાતા ખાલી કરાવી લે છે.

1. કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ IVR કોલ આવે છે: "તમારું પાર્સલ જપ્ત થયું છે, ૯ દબાવો."
2. કોલ સ્કાયપે કે વોટ્સએપ વિડીયો કોલ પર ટ્રાન્સફર થાય છે જ્યાં સામે પોલીસની વર્દી પહેરેલો માણસ બેઠો હોય છે.
3. પાછળ પોલીસ સ્ટેશનનું બોર્ડ, વાયરલેસ સેટના અવાજો અને સુપ્રીમ કોર્ટના નકલી અરેસ્ટ વોરંટ બતાવવામાં આવે છે.
4. તેઓ કહે છે: "તમે ડિજિટલ અરેસ્ટમાં છો. ૨૪ કલાક કેમેરા ચાલુ રાખો, કોઈને કહેશો નહીં, નહીંતર પોલીસ ઘર પર રેડ કરશે."
5. પછી કહે છે: "તમારી બધી એફડી અને બચત સરકારી તપાસ માટે આરબીઆઈના સેફ એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર કરો, ૪૮ કલાકમાં પાછા મળશે."

• ✕સૌથી મોટો કાયદાકીય નિયમ: ભારતીય કાયદામાં "ડિજિટલ અરેસ્ટ" જેવો કોઈ નિયમ જ નથી! સુપ્રીમ કોર્ટ, પોલીસ, સીબીઆઈ કે ઈડી ક્યારેય વિડીયો કોલ પર કોઈની ધરપકડ કરતા નથી.
• ✕સતત વિડીયો કોલ પર રહેવાનું દબાણ અને કોઈ વકીલ કે સગા સાથે વાત કરવા પર પ્રતિબંધ.
• ✕વોટ્સએપ પર સુપ્રીમ કોર્ટ કે સીબીઆઈના નકલી લેટર્સ અને વોરંટ મોકલવા.
• ✕સરકારી વેરિફિકેશનના નામે પોતાના પૈસા બીજા કોઈ બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવા કહેવું. સરકારી એજન્સીઓ ક્યારેય પૈસા માંગતી નથી.

• ✓તરત જ વિડીયો કોલ કાપી નાખો! તમારા ઘરે કોઈ પોલીસ આવતી નથી, આ ૧૦૦% નકલી ટોળકી છે.
• ✓સીધા તમારા નજીકના પોલીસ સ્ટેશને જાઓ અને તે નંબરની માહિતી આપો.
• ✓રાષ્ટ્રીય સાયબર હેલ્પલાઇન ૧૯૩૦ અથવા પોલીસ હેલ્પલાઇન ૧૧૨ પર કોલ કરો.
• ✓સંચાર સાથીના ચક્ષુ પોર્ટલ (sancharsaathi.gov.in) પર તે નંબરની ફરિયાદ નોંધાવો.

• 🔒આ વાત ગાંઠે બાંધી લો: ભારતનો કોઈ પણ કાયદો વિડીયો કોલ પર તપાસ કે ધરપકડની મંજૂરી આપતો નથી.
• 🔒અજાણ્યા કોલ પર ક્યારેય આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ કે બેંક વિગતો ન આપવી.
• 🔒ઘરના તમામ વડીલો, મહિલાઓ અને નિવૃત્ત લોકોને ડિજિટલ અરેસ્ટ ફ્રોડ વિશે વિગતવાર સમજાવો.

• !જો પૈસા ટ્રાન્સફર થઈ ગયા હોય, તો ૧ મિનિટ પણ બગાડ્યા વગર ૧૯૩૦ પર કોલ કરો જેથી બંને બેંકોમાં પૈસા ફ્રીઝ થઈ શકે.
• !cybercrime.gov.in પર તમામ સ્ક્રીનશોટ, નકલી વોરંટ અને બેંક ખાતાની વિગતો સાથે ફરિયાદ નોંધાવો.
• !સ્થાનિક સાયબર સેલમાં જઈને લેખિત ફરિયાદ આપો.

ઠગો મુકેશ અંબાણી, નારાયણ મૂર્તિ કે ટીવી ન્યૂઝ એન્કરોના વિડીયોમાં AI થી અવાજ અને હોઠનું હલનચલન બદલીને નકલી AI ટ્રેડિંગ સોફ્ટવેર કે શેરબજારની સ્કીમોનો ખોટો પ્રચાર કરે છે.

1. ગુનેગારો ઉદ્યોગપતિઓના અસલ ઇન્ટરવ્યુ ડાઉનલોડ કરે છે.
2. AI થી તેમના અવાજમાં બોલાવાય છે: "સરકારે એક નવો AI ટ્રેડિંગ બોટ મંજૂર કર્યો છે જે રોજ ₹૫૦,૦૦૦ નો પાકો નફો આપે છે."
3. ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર જાહેરાતો ચલાવાય છે જે નકલી ન્યૂઝ પોર્ટલ પર લઈ જાય છે.
4. પછી લોકોને વોટ્સએપ કે ટેલિગ્રામ ગ્રુપમાં જોડીને નકલી એપ ડાઉનલોડ કરાવાય છે જેમાં લાખોનો નકલી નફો દેખાય છે.

• ✕કોઈપણ સેલિબ્રિટી કે નેતા કોઈપણ જોખમ વગર ૩૦૦% નફાની ગેરંટી આપતા દેખાય.
• ✕વિડીયોમાં બોલનારના હોઠ અને અવાજનો તાલમેલ સહેજ બગડેલો દેખાય.
• ✕સમાચાર વેબસાઇટનું નામ શંકાસ્પદ હોવું (જેમ કે `times-market-news.xyz`).
• ✕પૈસા ઉપાડવા માટે "ટેક્સ", "ક્લિયરન્સ ફી" કે "ડિપોઝિટ" પહેલાં ભરવાની શરત.

• ✓સેબી (SEBI) ની સત્તાવાર વેબસાઇટ (sebi.gov.in) પર જઈને તપાસો કે શું તે કંપની રજિસ્ટર્ડ બ્રોકર કે એડવાઇઝર છે.
• ✓સાચા ન્યૂઝ ચેનલની વેબસાઇટ કે યુટ્યુબ પર જઈને ચેક કરો કે શું આવો કોઈ સમાચાર ખરેખર પ્રસારિત થયો છે.

• 🔒શેરબજાર કે ટ્રેડિંગમાં કોઈપણ "ગેરંટીડ નફા" ના દાવા પર ક્યારેય વિશ્વાસ ન કરવો.
• 🔒કોઈપણ અજાણ્યા વ્યક્તિના અંગત સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ કે UPI માં રોકાણના પૈસા ન મોકલવા.

• !આગળ એક પણ રૂપિયો "ટેક્સ" કે "ફી" ના નામે ન મોકલવો.
• !તરત જ ૧૯૩૦ ડાયલ કરો અને cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો.
• !સેબીના સ્કોર્સ પોર્ટલ (scores.sebi.gov.in) પર નકલી બ્રોકરની ફરિયાદ કરો.

ઠગો ગુગલ સર્ચ પર પૈસા આપીને જાહેરાત ચલાવે છે જેથી બેંક, એરલાઇન, કુરિયર કે સ્વિગીનો કસ્ટમર કેર શોધતા સૌથી ઉપર ઠગનો મોબાઈલ નંબર આવે છે. કોલ કરવાથી તેઓ રિફંડના બહાને ફોનનો રિમોટ એક્સેસ લઈને ખાતું ખાલી કરી નાખે છે.

1. ઠગ ગુગલ પર "SBI કસ્ટમર કેર નંબર" કે "કુરિયર ડિલિવરી પ્રોબ્લેમ" જેવા કીવર્ડ પર એડ ચલાવે છે.
2. જ્યારે ગ્રાહક કોલ કરે છે, ત્યારે ઠગ ખૂબ વિનમ્રતાથી વાત કરીને રિફંડ અપાવવાનું નાટક કરે છે.
3. તેઓ કહે છે: "રિફંડ લેવા માટે AnyDesk કે TeamViewer એપ ડાઉનલોડ કરો અથવા ₹૧ નું રિવર્સ વેરિફિકેશન કરો."
4. જેવો ગ્રાહક એપ નાખે કે UPI પિન દાખલ કરે, ખાતામાંથી હજારો-લાખો રૂપિયા કપાઈ જાય છે.

• ✕કસ્ટમર કેરનો નંબર ૧૮૦૦ ટોલ-ફ્રી ન હોવો પણ સામાન્ય ૧૦ આંકડાનો મોબાઈલ નંબર (+91-9xxxxxxxxx) હોવો.
• ✕કસ્ટમર કેર દ્વારા ફોનમાં AnyDesk, TeamViewer કે RustDesk જેવી રિમોટ એપ ડાઉનલોડ કરવાની જીદ.
• ✕પૈસા મેળવવા માટે UPI પિન દાખલ કરવા કે QR કોડ સ્કેન કરવા કહેવું.
• ✕એટીએમ કાર્ડ નંબર, સીવીવી કે ઓટીપી માંગવો.

• ✓ગુગલ સર્ચ પર ક્યારેય કસ્ટમર કેર નંબર ન શોધવો! હંમેશા કંપનીની સત્તાવાર એપ કે બુકમાર્ક કરેલી વેબસાઇટ પરથી જ નંબર લેવો.
• ✓બેંકના કસ્ટમર કેરનો સાચો નંબર હંમેશા તમારા એટીએમ/ડેબિટ કાર્ડની પાછળ છાપેલો હોય છે.

• 🔒ગુગલ પર "Sponsored" કે "Ad" લખેલા પરિણામો પર ક્યારેય વિશ્વાસ ન કરવો.
• 🔒કોઈપણ કોલરના કહેવાથી મોબાઈલમાં સ્ક્રીન-શેરિંગ એપ ક્યારેય ઇન્સ્ટોલ ન કરવી.

• !જો રિમોટ એપ ઇન્સ્ટોલ કરી હોય, તો તરત ફોનને ફ્લાઇટ મોડમાં મૂકો અને એપ ડિલીટ કરો.
• !બીજા ફોનથી તરત બેંકને કોલ કરીને નેટ બેંકિંગ અને કાર્ડ બ્લોક કરાવો.
• !તરત ૧૯૩૦ પર કોલ કરો અને cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો.

OLX કે ફેસબુક માર્કેટપ્લેસ પર ઠગ ખરીદનાર બનીને કહે છે કે તેઓ ગુગલ પે/ફોનપેથી એડવાન્સ મોકલે છે. હકીકતમાં તેઓ પૈસા મોકલવાને બદલે "Collect Request" મોકલે છે. ભોગ બનનાર જેવો પિન નાખે કે પૈસા કપાઈ જાય છે.

1. ઠગ કોઈપણ ભાવતાલ વગર જૂનો સામાન તરત ખરીદવા તૈયાર થઈ જાય છે.
2. તે કહે છે: "હું આર્મી કેમ્પમાં છું, રોકડા નહીં આપી શકું, ફોનપેથી પૈસા મોકલું છું."
3. તે પોતાના UPI એપમાંથી ભોગ બનનારના નંબર પર પૈસા માંગવાની "કલેક્ટ રિક્વેસ્ટ" મોકલે છે.
4. સ્ક્રીન પર આવે છે: "XYZ એ તમારી પાસેથી ₹૧૨,૦૦૦ માંગ્યા છે. પિન નાખો."
5. માણસ સમજે છે કે પૈસા આવી રહ્યા છે, તે પિન નાખે છે અને ખાતામાંથી પૈસા તરત ઉપડી જાય છે.

• ✕NPCI નો સુવર્ણ નિયમ: UPI પિન ફક્ત અને ફક્ત પૈસા ચૂકવવા (Debit) માટે જ હોય છે. પૈસા મેળવવા માટે પિનની ક્યારેય જરૂર પડતી નથી!
• ✕ખરીદનાર સામાન જોયા વગર તરત પૂરા પૈસા ચૂકવવા તૈયાર થઈ જાય.
• ✕વિશ્વાસ જીતવા માટે આર્મી કે પોલીસના નકલી આઈડી કાર્ડ વોટ્સએપ પર મોકલવા.
• ✕સ્ક્રીન પર "PAY", "COLLECT" કે "REQUEST" શબ્દ લખેલો હોવો.

• ✓પોતાની બેંકનો સત્તાવાર એસએમએસ જુઓ અથવા સીધા બેંક એપમાં જઈને ચેક કરો કે બેલેન્સ વધ્યું કે નહીં.
• ✓સામેવાળાના મોકલેલા "Payment Successful" ના સ્ક્રીનશોટ પર ક્યારેય વિશ્વાસ ન કરવો.

• 🔒મગજમાં ફિટ કરી લો: "પિન નાખ્યો એટલે પૈસા ગયા."
• 🔒ફોનપે, ગૂગલ પે કે પેટીએમ પર આવતી કોઈપણ અજાણી કલેક્ટ રિક્વેસ્ટને તરત ડિક્લાઇન (Decline) કરો.

• !ગોલ્ડન અવરનો લાભ લો: તરત ૧૯૩૦ પર કોલ કરો અને બેંક મેસેજમાં આવેલો ૧૨ આંકડાનો UTR નંબર જણાવો.
• !પેમેન્ટ એપમાં તે ટ્રાન્ઝેક્શનને "Report Fraud" કરો.
• !cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો.

ગુનેગારો દુકાનદારના અસલ ક્યુઆર કોડ સ્ટેન્ડી પર પોતાનો નકલી સ્ટીકર ચોંટાડી દે છે, અથવા વોટ્સએપ પર "આ QR સ્કેન કરીને ₹૩,૦૦૦ નું ગેસ સબસિડી રિફંડ મેળવો" કહીને પૈસા ચોરી લે છે.

1. દુકાનો પર ભીડ હોય ત્યારે ઠગ અસલ સ્ટેન્ડી પર પોતાનો પાતળો સ્ટીકર ચોંટાડી દે છે.
2. ગ્રાહક પેમેન્ટ કરે ત્યારે પૈસા દુકાનદારને બદલે ઠગના ખાતામાં જાય છે.
3. વોટ્સએપ પર QR કોડ મોકલીને કહેવાય છે: "આને સ્કેન કરીને પિન નાખો અને લોટરી મેળવો."

• ✕QR કોડ સ્કેન કરતાં સ્ક્રીન પર "Pay" કે "પિન દાખલ કરો" નો વિકલ્પ આવવો. (QR સ્કેનથી પૈસા કપાય જ, ક્યારેય આવે નહીં).
• ✕દુકાનમાં રાખેલા સ્ટેન્ડી પર કોઈ ડબલ સ્ટીકર ચોંટાડેલું દેખાવું.

• ✓દુકાનદાર: હંમેશા સાઉન્ડબોક્સ (Paytm Soundbox કે PhonePe Speaker) નો અવાજ સાંભળીને જ ખાતરી કરો.
• ✓ગ્રાહક: સ્કેન કર્યા પછી સ્ક્રીન પર દેખાતું દુકાનદારનું નામ ચેક કરો.

• 🔒દુકાનદારોએ રોજ પોતાનું સ્ટેન્ડી તપાસવું કે કોઈએ નવો સ્ટીકર તો નથી ચોંટાડ્યો ને.
• 🔒વોટ્સએપ પર આવેલા કોઈપણ QR કોડને ક્યારેય સ્કેન ન કરવો.

• !ખોટા ખાતામાં પૈસા જતાં જ તરત ૧૯૩૦ પર કોલ કરો.
• !પેમેન્ટ એપમાં તે QR કોડને ફ્રોડ તરીકે રિપોર્ટ કરો.

ઠગો લિંક્ડઇન અને જોબ પોર્ટલ પર મોટી કંપનીઓ (ગૂગલ, એમેઝોન, ટીસીએસ) ના નામે વર્ક-ફ્રોમ-હોમ નોકરીની જાહેરાત મૂકે છે. AI અવતારથી ઇન્ટરવ્યુ લઈને ઓફર લેટર આપે છે અને લેપટોપ સિક્યોરિટીના નામે પૈસા પડાવે છે.

1. ડેટા એન્ટ્રી કે ટ્રાન્સલેટરની નોકરી માટે ₹૭૫,૦૦૦/મહિનાની લાલચ અપાય છે.
2. ઉમેદવારનો વિડીયો ઇન્ટરવ્યુ એક AI વર્ચ્યુઅલ એચઆર અવતાર લે છે.
3. કલાકોમાં અસલ લોગોવાળો નકલી એપોઇન્ટમેન્ટ લેટર મોકલાય છે.
4. પછી કહે છે: "કંપની એપલ લેપટોપ મોકલે છે, કુરિયર ઇન્સ્યોરન્સ અને સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પેટે ₹૨૦,૦૦૦ જમા કરાવો."

• ✕કોઈપણ પ્રતિષ્ઠિત કંપની નોકરી કે સાધન આપવા માટે ઉમેદવાર પાસેથી પૈસા માંગતી નથી.
• ✕ઇન્ટરવ્યુ ફક્ત ટેલિગ્રામ પર થવો અને કોઈપણ ટેકનિકલ પરીક્ષા વગર તરત સિલેક્શન થઈ જવું.

• ✓કંપનીના સત્તાવાર કેરિયર પોર્ટલ (જેમ કે `careers.google.com`) પર જઈને જોબ આઈડી સર્ચ કરો.

• 🔒નોકરી મેળવવા માટે ક્યારેય કોઈને ₹૧ પણ ન આપવો.
• 🔒અજાણી જોબ સાઇટ્સ પર આધાર કે બેંક વિગતો અપલોડ ન કરવી.

• !પૈસા મોકલ્યા હોય તો તરત ૧૯૩૦ પર કોલ કરો.
• !આધાર કાર્ડ આપ્યું હોય તો UIDAI પોર્ટલ પર જઈને આધાર બાયોમેટ્રિક્સ લોક કરો.

વોટ્સએપ કે ટેલિગ્રામ પર મેસેજ આવે છે કે યૂટ્યુબ વિડીયો લાઈક કરવા કે હોટેલને ૫-સ્ટાર રેટિંગ આપવાના રોજ ₹૩,૦૦૦–₹૮,૦૦૦ મળશે. પહેલાં ₹૨૦૦ આપીને વિશ્વાસ જીતે છે, પછી લાખો રૂપિયા પડાવી લે છે.

1. વિદેશી નંબર (+84, +62) પરથી પાર્ટ-ટાઇમ જોબનો મેસેજ આવે છે.
2. શરૂઆતમાં ૩ વિડીયો લાઈક કરવા બદલ સાચે જ ₹૧૫૦–₹૩૦૦ ખાતામાં જમા થાય છે.
3. પછી ટેલિગ્રામ ગ્રુપમાં જોડીને "પ્રીપેડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટાસ્ક" અપાય છે (₹૫,૦૦૦ નાખો અને ₹૭,૫૦૦ મેળવો).
4. મોટી રકમ જમા થયા પછી વિડ્રોઅલ અટકાવીને ખાતું અનલોક કરવાના નામે વધુ પૈસા પડાવે છે.

• ✕ઘેરબેઠા વિડીયો લાઈક કરવા જેવા સામાન્ય કામ માટે વધુ પડતા પૈસાની લાલચ.
• ✕શરૂઆતમાં નાના પૈસા ચૂકવીને વિશ્વાસ જીતવો (પોન્ઝી સ્કીમની પદ્ધતિ).
• ✕કમાયેલા પૈસા ઉપાડવા માટે પોતાની પાસેથી પૈસા માંગવાની શરત.

• ✓કોઈપણ સાચી ડિજિટલ માર્કેટિંગ કંપની લાઈક કરવાના સેંકડો રૂપિયા આપતી નથી.

• 🔒વોટ્સએપમાં "Silence Unknown Callers" ઓન કરો અને અજાણ્યા ગ્રુપમાં ઉમેરવા પર રોક લગાવો.
• 🔒અજાણ્યા નંબરો પરથી આવતી કમાણીની ઓફરને તરત બ્લોક અને રિપોર્ટ કરો.

• !તરત પૈસા મોકલવાનું બંધ કરો! ઠગ પૈસા ક્યારેય પાછા નહીં આપે.
• !તરત ૧૯૩૦ પર કોલ કરો જેથી ઠગના ખાતા ફ્રીઝ થઈ શકે.

ગુનેગારો AI લેંગ્વેજ મોડેલ્સથી આવકવેરા વિભાગ, વીજળી બોર્ડ (UGVCL, PGVCL, DGVCL) કે બેંકની શુદ્ધ ભાષામાં સત્તાવાર દેખાતા ઈમેલ અને એસએમએસ મોકલે છે.

1. AI થી સત્તાવાર સરકારી ભાષાની નકલ કરીને મેસેજ તૈયાર કરાય છે.
2. મેસેજમાં લખ્યું હોય છે: "આજે રાત્રે ૯:૩૦ વાગ્યે તમારું વીજ કનેક્શન કાપી નાખવામાં આવશે કારણ કે બિલ અપડેટ નથી."
3. આપેલા લિંક પર ક્લિક કરતાં નકલી પોર્ટલ ખૂલે છે જે બેંક પાસવર્ડ અને ઓટીપી ચોરી લે છે.

• ✕ઈમેલ મોકલનારનું એડ્રેસ શંકાસ્પદ હોવું.
• ✕તરત કનેક્શન કાપવાની ધમકી આપીને વિચારવાનો સમય ન આપવો.
• ✕લિંક પર ક્લિક કરાવીને બેંક પાસવર્ડ કે ઓટીપી માંગવો.

• ✓વીજળી બિલ માટે સીધા વીજ કંપનીની એપ કે સત્તાવાર પોર્ટલ પર જઈને ચેક કરો.
• ✓એસએમએસમાં આપેલા કોઈપણ નંબર પર ક્યારેય કોલ ન કરવો.

• 🔒એસએમએસમાં આવેલી કોઈપણ લિંક પર ક્યારેય ક્લિક ન કરવું.

• !બેંક વિગતો આપી દીધી હોય તો તરત બેંક હેલ્પલાઇન પર કોલ કરીને ખાતું બ્લોક કરાવો.
• !૧૯૩૦ પર કોલ કરો.

ઠગો લાખો લોકોને મેસેજ મોકલે છે: "ગ્રાહક મિત્ર, તમારું SBI/HDFC ખાતું પાન કાર્ડ અપડેટ ન હોવાથી બ્લોક થયું છે. લિંક પર ક્લિક કરી કેવાયસી કરો." લિંક ખોલતાં જ નેટ બેંકિંગ ખાલી થઈ જાય છે.

1. સામાન્ય મોબાઈલ નંબર પરથી બેંક જેવા દેખાતા મેસેજ મોકલાય છે.
2. મેસેજમાં નકલી બેંક વેબસાઇટની લિંક હોય છે.
3. ગ્રાહક જેવો યુઝર આઈડી, પાસવર્ડ અને ઓટીપી નાખે કે ઠગ સાચી બેંકમાં લોગિન કરી પૈસા ઉપાડી લે છે.

• ✕RBI નો સ્પષ્ટ આદેશ છે: કોઈપણ બેંક ક્યારેય મેસેજમાં લિંક મોકલીને કેવાયસી અપડેટ કરવા કહેતી નથી!
• ✕મેસેજ ૬-અક્ષરના બેંક હેડરને બદલે સામાન્ય ૧૦-આંકડાના મોબાઈલ નંબર પરથી આવવો.

• ✓સીધા તમારી બેંક શાખામાં જાઓ અથવા સત્તાવાર બેંકિંગ એપમાં લોગિન કરીને તપાસો.

• 🔒બેંક સંબંધિત કોઈપણ મેસેજની લિંક પર ક્લિક ન કરવું.
• 🔒ઓટીપી (OTP) ક્યારેય કોઈને ન આપવો, ભલે સામેવાળો બેંક મેનેજર કહેતો હોય.

• !એટીએમ કાર્ડ પાછળ આપેલા નંબર પર કોલ કરીને નેટ બેંકિંગ અને કાર્ડ તરત બ્લોક કરાવો.
• !પહેલા ૧ કલાકમાં ૧૯૩૦ પર કોલ કરો.

ઠગ તમારા કોઈ મિત્રનું વોટ્સએપ હેક કરીને તમને મેસેજ કરે છે: "મારો ૬ આંકડાનો કોડ ભૂલથી તારા નંબર પર આવ્યો છે, જલ્દી મોકલ!" તે કોડ આપતાં જ તમારું પોતાનું વોટ્સએપ હેક થઈ જાય છે.

1. ઠગ નવા ફોનમાં તમારો નંબર નાખી વોટ્સએપ લોગિન કરે છે, જેથી તમારા ફોન પર ૬-આંકડાનો સત્તાવાર એસએમએસ આવે છે.
2. પછી મિત્રના હેક થયેલા ખાતામાંથી મેસેજ આવે છે કે કોડ ભૂલથી આવ્યો છે, મોકલી આપો.
3. મિત્ર પર વિશ્વાસ રાખીને તમે કોડ આપો છો અને તમારું વોટ્સએપ તરત બંધ થઈ જાય છે.
4. પછી ઠગ તમારા તમામ ગ્રુપ અને સગાઓ પાસે ઇમરજન્સીના નામે પૈસા માંગે છે.

• ✕કોઈપણ મિત્ર કે સગો તમારી પાસે એસએમએસમાં આવેલો કોડ માંગે.
• ✕મેસેજમાં સ્પષ્ટ લખ્યું હોય: "Do not share this code with anyone."

• ✓તે સગાને સીધો સામાન્ય સિમ કોલ કરીને પૂછો કે શું ખરેખર તેમણે મેસેજ કર્યો હતો.

• 🔒આજે જ વોટ્સએપમાં Two-Step Verification ચાલુ કરો: સેટિંગ્સ -> એકાઉન્ટ -> Two-Step Verification માં જઈને ૬ આંકડાનો પિન સેટ કરો.

• !ફોનમાં ફરીથી વોટ્સએપ ખોલો, નંબર નાખો અને નવો એસએમએસ કોડ નાખી લોગિન કરો. આથી હેકર તરત લોગઆઉટ થઈ જશે.
• !તરત support@whatsapp.com પર ઈમેલ કરો: "Lost/Stolen: Please deactivate my account" અને તમારો નંબર લખો.
• !એસએમએસ કે બીજા સોશિયલ મીડિયા પર દોસ્તોને ચેતવી દો કે કોઈ પૈસા ન મોકલે.

સોશિયલ મીડિયા પર "સિબિલ વગર ૨ મિનિટમાં ₹૫૦,૦૦૦ લોન" ની જાહેરાત આપી નકલી એપ નખાવે છે. એપ નંખાતાં જ ફોનના તમામ કોન્ટેક્ટ્સ અને ફોટા ચોરી લે છે, અને પછી AI થી નગ્ન ફોટા બનાવી સગાઓને મોકલવાની ધમકી આપે છે.

1. માણસ લિંક પરથી લોન એપ ડાઉનલોડ કરે છે.
2. એપ ફોન બુક અને ગેલેરીની પરમિશન લઈ લે છે.
3. ખાતામાં ₹૩,૫૦૦ આવે છે પણ ૫ દિવસ પછી ₹૮,૦૦૦ માંગવામાં આવે છે.
4. પૈસા ન આપે તો AI થી માણસના ચહેરાને નગ્ન ફોટા પર લગાવીને વોટ્સએપ પર મોકલી આખા પરિવારને મોકલવાની ધમકી અપાય છે.

• ✕લોન એપ પ્લે સ્ટોર પર ન હોવી પણ લિંક પરથી ડાઉનલોડ થવી.
• ✕લોન આપવા માટે આખી ફોન બુક અને ફોટો ગેલેરીની મંજૂરી માંગવી.
• ✕કંપની RBI માં રજિસ્ટર્ડ NBFC ન હોવી.

• ✓RBI ની વેબસાઇટ પર જઈને નોંધાયેલી NBFC ની યાદી તપાસો.
• ✓RBI સચેત પોર્ટલ (sachet.rbi.org.in) પર કંપની ચેક કરો.

• 🔒સોશિયલ મીડિયા પર દેખાતી અજાણી લોન એપ ક્યારેય ઇન્સ્ટોલ ન કરવી.
• 🔒કોઈપણ એપને કોન્ટેક્ટ્સ કે ગેલેરીની પરમિશન ન આપવી.

• !બ્લેકમેલરને ₹૧ પણ ન આપવો! પૈસા આપવાથી બ્લેકમેલિંગ ક્યારેય અટકતી નથી.
• !એપ તાત્કાલિક ડિલીટ કરો. ધમકીના સ્ક્રીનશોટ સાચવી રાખો.
• !cybercrime.gov.in પર "Cyber Blackmail" હેઠળ તાત્કાલિક ફરિયાદ કરો.
• !સગા-સંબંધીઓને અગાઉથી કહી દો કે મારા ફોનમાંથી ડેટા ચોરાયો છે, કોઈ નકલી ફોટા મોકલે તો બ્લોક કરે.

ઠગો મેટ્રિમોનિયલ સાઇટ્સ કે ડેટિંગ એપ્સ પર ખૂબ સુંદર AI ચહેરાઓથી દોસ્તી કરે છે. અઠવાડિયાઓ સુધી પ્રેમનો ઢોંગ રચીને છેલ્લે ક્રિપ્ટો કે ટ્રેડિંગમાં લાખો રૂપિયા રોકાવીને અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.

1. AI થી અતિ આકર્ષક ચહેરા અને મધુર અવાજવાળા પ્રોફાઈલ બનાવાય છે.
2. તેઓ રોજ સવારે મીઠી વાતો કરીને ઊંડો લાગણીશીલ સંબંધ બાંધે છે.
3. પછી પોતાની લક્ઝરી લાઈફનું કારણ ક્રિપ્ટો કે ગોલ્ડ ટ્રેડિંગ દર્શાવે છે.
4. પહેલાં ₹૫૦,૦૦૦ રોકાવી ₹૧૦,૦૦૦ નફો પાછો આપે છે જેથી પૂરો ભરોસો બેસી જાય.
5. પછી માણસ પોતાની જિંદગીની તમામ બચત રોકી દે છે, જેના પછી સામેવાળી વ્યક્તિ ગાયબ થઈ જાય છે.

• ✕સામેવાળી વ્યક્તિ મળ્યા વગર ખૂબ ઝડપથી પ્રેમનો ઇઝહાર કરવા લાગે.
• ✕તે ક્યારેય લાઈવ વિડીયો કોલ પર સામે ન આવે.
• ✕વાતચીત હંમેશા પૈસાના રોકાણ કે ક્રિપ્ટો ટ્રેડિંગ પર આવી જાય.

• ✓તેમના પ્રોફાઈલ ફોટોને ગૂગલ લેન્સ (Google Lens) પર રિવર્સ ઈમેજ સર્ચ કરો.
• ✓લાઈવ વિડીયો કોલની માંગણી કરો.

• 🔒ઓનલાઇન મળેલા અજાણ્યા પ્રેમીની સલાહ પર ક્યારેય કોઈ રોકાણ ન કરવું.

• !પૈસા મોકલવાનું તરત બંધ કરો.
• !૧૯૩૦ પર અને cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરો.

ગુનેગારો ઇન્સ્ટાગ્રામ કે ફેસબુક પરથી સામાન્ય પારિવારિક ફોટા ચોરીને AI ટૂલ્સથી અશ્લીલ તસવીરો બનાવી લે છે અને પૈસા ન આપે તો સગા-સંબંધીઓમાં વાયરલ કરવાની ધમકી આપે છે.

1. ઠગ ઇન્સ્ટાગ્રામ પરથી ચહેરાના ફોટા ડાઉનલોડ કરે છે.
2. AI સોફ્ટવેરથી ચહેરો અશ્લીલ ફોટા પર જોડી દેવાય છે.
3. પીડિતને ઇન્સ્ટાગ્રામ ડીએમ કે વોટ્સએપ પર તે ફોટો મોકલી તેના ફોલોઅર્સની યાદી બતાવાય છે.
4. ધમકી અપાય છે કે ૨૪ કલાકમાં ₹૨૫,૦૦૦ આપો નહીંતર આ ફોટો તમારા પરિવાર અને કોલેજમાં મોકલીશું.

• ✕અશ્લીલ કે મોર્ફ કરેલા ફોટા બતાવી બદનામ કરવાની ધમકી.
• ✕તરત UPI માં પૈસા મોકલવાનું અલ્ટીમેટમ.

• ✓સમજો કે આ AI દ્વારા બનાવાયેલો નકલી ફોટો છે. ગળા અને શરીરના રંગમાં ફરક અને વાળ પાસે ધૂંધળાપણું સ્પષ્ટ દેખાય છે.

• 🔒સોશિયલ મીડિયા પ્રોફાઈલ તાત્કાલિક "Private" કરો જેથી કોઈ ફોટો ડાઉનલોડ ન કરી શકે.
• 🔒StopNCII.org પોર્ટલનો ઉપયોગ કરો: આ પોર્ટલ તસવીરોનો ડિજિટલ હેશ બનાવી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને તે ફોટો બ્લોક કરવા મજબૂર કરે છે.

• !પૈસા ક્યારેય ન આપવા! પૈસા આપવાથી બ્લેકમેલિંગ બંધ નથી થતી પણ વધે છે.
• !ગભરાશો નહીં અને પરિવારના કોઈ વિશ્વાસુ સભ્યને ચોક્કસ જણાવો.
• !ધમકીઓના પૂરા સ્ક્રીનશોટ લઈ cybercrime.gov.in પર "મહિલા સુરક્ષા" હેઠળ ફરિયાદ કરો.
• !StopNCII.org (પુખ્ત વયના લોકો માટે) અને TakeItDown.ncmec.org (૧૮ વર્ષથી નાની વય માટે) પર રજીસ્ટ્રેશન કરો.

ઠગો જાણીતી બ્રાન્ડના કપડાં કે સાડીઓની નકલી વેબસાઇટ્સ બનાવે છે. AI થી શાનદાર ફોટા મૂકીને ૮૦-૯૦% ડિસ્કાઉન્ટની જાહેરાતો ચલાવે છે. ઓનલાઇન પૈસા ચૂકવ્યા પછી કોઈ સામાન આવતો નથી.

1. AI વેબસાઇટ બિલ્ડરથી ૧ કલાકમાં આખી શોપિંગ સાઇટ બની જાય છે.
2. ફેસબુક પર "ફેક્ટરી ક્લિયરન્સ સેલ – પટોળા સાડી ફક્ત ₹૮૯૯ (અસલ કિંમત ₹૮,૫૦૦)" ની જાહેરાત મૂકાય છે.
3. ગ્રાહક પૈસા ચૂકવે છે પણ સામાન ક્યારેય આવતો નથી અને સાઇટ બંધ થઈ જાય છે.

• ✕અવાસ્તવિક છૂટ (જેમ કે ₹૧૦,૦૦૦ નો સામાન ₹૭૦૦ માં).
• ✕વેબસાઇટ પર કોઈ સાચો ફોન નંબર કે GSTIN નંબર ન હોવો.

• ✓કંપનીના જીએસટી નંબરને સરકારી જીએસટી પોર્ટલ પર ચકાસો.
• ✓ગુગલ પર તે વેબસાઇટનું નામ લખી "scam" સર્ચ કરો.

• 🔒માત્ર જાણીતી અને વિશ્વાસુ શોપિંગ વેબસાઇટ્સ પરથી જ ખરીદી કરવી.
• 🔒નવી સાઇટ્સ પર હંમેશા "કેશ ઓન ડિલિવરી" (COD) પસંદ કરવી.

• !ક્રેડિટ કાર્ડથી પેમેન્ટ કર્યું હોય તો બેંકમાં "Chargeback" ક્લેમ કરો.
• !રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક હેલ્પલાઇન (1915) પર ફરિયાદ કરો.

વોટ્સએપ ગ્રુપોમાં "ગુરુજી" કે "પ્રોફેસર" બનીને લોકોને એવી એપ ડાઉનલોડ કરાવે છે જે કોમ્પ્યુટરથી નકલી નફો બતાવે છે, અને પાછળથી પૈસા કાઢવા માટે ટેક્સના નામે લાખો પડાવે છે.

1. માણસને અજાણ્યા સ્ટોક ટ્રેડિંગ વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડી દેવાય છે.
2. ગ્રુપના સાગરીતો રોજ લાખોના નફાના સ્ક્રીનશોટ મૂકે છે.
3. એક નકલી એપ ડાઉનલોડ કરાવી પૈસા રોકાવવામાં આવે છે.
4. જ્યારે પૈસા ઉપાડવાનો સમય આવે ત્યારે ખાતું લોક કરી દેવાય છે.

• ✕ટ્રેડિંગ એપ પ્લે સ્ટોર પર ન હોવી (લિંક પરથી ડાઉનલોડ થવી).
• ✕રોકાણના પૈસા કોઈ વ્યક્તિગત બેંક ખાતામાં UPI થી મંગાવવા.
• ✕જોખમ વગર પાકા નફાનો દાવો.

• ✓સેબી (SEBI) ની વેબસાઇટ પર ચકાસો કે શું તે વ્યક્તિ કે કંપની રજિસ્ટર્ડ છે.

• 🔒વોટ્સએપ કે ટેલિગ્રામની સલાહ પર ક્યારેય શેરબજારમાં પૈસા ન રોકવા.

• !ટેક્સ કે વિડ્રોઅલ ફી ના નામે આગળ એક રૂપિયો પણ ન આપવો.
• !તરત ૧૯૩૦ પર કોલ કરવો અને cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરવી.

ગુનેગારો કંપનીના એમડી કે સીઈઓ જેવો નકલી ઈમેલ મોકલે છે અને સાથે AI થી તેમના સાચા અવાજમાં વોઇસ નોટ મોકલી એકાઉન્ટ્સ ટીમ પાસેથી કોઈ નકલી વેન્ડરના ખાતામાં લાખોનું પેમેન્ટ કરાવી લે છે.

1. ઠગ કંપનીના સપ્લાયરો અને કોન્ટ્રાક્ટ્સની માહિતી મેળવે છે.
2. એકાઉન્ટન્ટને ઈમેલ આવે છે: "તાકીદે આ નવા ખાતામાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરો."
3. સાથે વોટ્સએપ પર એમડીના અવાજમાં મેસેજ આવે છે: "સુરેશ, મેં મોકલેલા ઈમેલ પર તરત પેમેન્ટ કરો, બેંક બંધ થવાની છે."
4. એકાઉન્ટન્ટ દબાણમાં આવીને સામાન્ય ચકાસણી છોડી દે છે અને પૈસા ઠગના ખાતામાં જતા રહે છે.

• ✕અચાનક જૂના વેન્ડરનું બેંક ખાતું બદલાવવાનો ઈમેલ આવવો.
• ✕કંપનીની સામાન્ય મંજૂરી પ્રક્રિયાને બાયપાસ કરવાનું દબાણ.

• ✓ફરજિયાત આઉટ-ઓફ-બેન્ડ ચકાસણી (Out-of-Band Call): વેન્ડરનું ખાતું બદલાય ત્યારે હંમેશા વેન્ડરના જૂના, રજિસ્ટર્ડ લેન્ડલાઇન કે મોબાઈલ પર પોતે ફોન કરીને ખાતરી કરો.

• 🔒કંપનીમાં કડક નિયમ બનાવો: ₹૧ લાખથી વધુનું કોઈ પણ પેમેન્ટ બે અલગ અલગ અધિકારીઓ (Dual Signatory) ની સહી વગર ન થાય.

• !પહેલા ૨ કલાકમાં બેંકમાંથી "SWIFT Recall" કરાવો.
• !CERT-In ને ૬ કલાકમાં ઘટનાની સત્તાવાર જાણ કરો.

ઠગ બેંક કે વીજ કંપનીના અધિકારી બનીને કહે છે કે પ્રોબ્લેમ સોલ્વ કરવા AnyDesk, TeamViewer કે RustDesk એપ નાખો. એપ નંખાતાં જ તેઓ ફોનની સ્ક્રીન જોઈને પાસવર્ડ અને પૈસા ચોરી લે છે.

1. વીજળી બિલ કે કુરિયર અટક્યાનો કોલ આવે છે.
2. ઠગ કહે છે: "પ્લે સ્ટોરમાંથી AnyDesk નાખો જેથી અમારો સ્ટાફ તમારી સમસ્યા દૂર કરી શકે."
3. ઠગ સ્ક્રીન પર દેખાતો ૯ આંકડાનો કોડ માંગી લે છે.
4. હવે ઠગ તમારા ફોનની આખી સ્ક્રીન જોઈ શકે છે. તે બેંકિંગ એપ ખોલાવી પાસવર્ડ અને ઓટીપી જોઈ પૈસા ઉપાડી લે છે.

• ✕કોઈપણ કસ્ટમર કેર કે અધિકારી AnyDesk ડાઉનલોડ કરવા કહે.
• ✕સ્ક્રીન પર "Your screen is being monitored" ની ચેતવણી દેખાવી.

• ✓બેંક કે વીજ કંપની ક્યારેય કોઈ ગ્રાહકનો ફોન રિમોટ પર લેતી નથી.

• 🔒કોઈના કહેવાથી સ્ક્રીન શેરિંગ એપ ક્યારેય ન નાખવી. આ પોતાનો અનલોક ફોન અજાણ્યાને આપવા બરાબર છે.

• !તાત્કાલિક પગલું: ફોનને તરત ફ્લાઇટ મોડમાં મૂકો અથવા સ્વિચ ઓફ કરો જેથી નેટ કપાઈ જાય.
• !બીજા ફોનથી બેંકને ફોન કરી નેટ બેંકિંગ અને UPI બ્લોક કરાવો.
• !ફોન ચાલુ કરી એપ ડિલીટ કરો અને ફોનને ફેક્ટરી રીસેટ કરો.
• !૧૯૩૦ પર કોલ કરો.

વોટ્સએપ પર નકલી સરકારી યોજનાઓ (પીએમ કિસાન, ફ્રી લેપટોપ, સોલર પંપ) ની લિંક મોકલી લોકોના આધાર કાર્ડ અને બેંક પાસબુક અપલોડ કરાવાય છે. આ ડેટાથી ઠગ નકલી સિમ કાર્ડ કાઢે છે અને સાયબર ફ્રોડના મ્યૂલ એકાઉન્ટ્સ ખોલે છે.

1. વોટ્સએપ પર મેસેજ ફરે છે: "પીએમ સહાય યોજના: તમામ વિદ્યાર્થીઓને ₹૧૦,૦૦૦ મળશે, આજે જ ફોર્મ ભરો."
2. લિંક ખોલતાં સરકારી લોગોવાળી નકલી સાઇટ ખૂલે છે.
3. લોકો આધાર, પાન અને બેંક વિગતો ભરે છે અને ₹૨૦૦ રજીસ્ટ્રેશન ફી ભરે છે.
4. આ ચોરાયેલા આધાર પરથી ઠગ નકલી ખાતા ખોલે છે જેમાં ડિજિટલ અરેસ્ટના પૈસા મંગાવે છે, અને પાછળથી પોલીસ સાચા આધાર ધારકના ઘરે પહોંચે છે.

• ✕સરકારી યોજનાની લિંક `.gov.in` કે `.nic.in` પર ન હોવી પણ `.com` કે `.org` હોવી.
• ✕સરકારી લાભ માટે ખાનગી UPI પર "પ્રોસેસિંગ ફી" માંગવી.

• ✓ભારત સરકારની તમામ સાચી વેબસાઇટ્સના અંતમાં ફક્ત `.gov.in` અથવા `.nic.in` જ હોય છે.
• ✓પીઆઈબી ફેક્ટ ચેક (pib.gov.in / X: @PIBFactCheck) પર સાચી માહિતી ચકાસો.

• 🔒અજાણી સાઇટ્સ પર આધાર કાર્ડ કે પાન કાર્ડ ક્યારેય અપલોડ ન કરવા.
• 🔒mAadhaar એપથી પોતાનું આધાર બાયોમેટ્રિક હંમેશા લોક રાખો જેથી કોઈ તમારા નામે સિમ કે ખાતું ન ખોલી શકે.

• !UIDAI પોર્ટલ પર જઈ આધાર બાયોમેટ્રિક લોક કરો.
• !સંચાર સાથીના TAFCOP પોર્ટલ પર ચેક કરો કે તમારા આધાર પર કેટલા સિમ ચાલે છે, અને અજાણ્યા સિમ બંધ કરાવો.
• !cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરો.